Logowanie
Login:
Hasło:
Zapamiętaj:
| Rejestracja
Wkrótce ;)
Szkoła » Pierwsi nauczyciele » Wincenty Tyrankiewicz

Wincenty TyrankiewiczUrodził się 11 stycznia 1887 r. w Sołotwinie (w ówczesnej Galicji) w wielodzietnej rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec. Antoni, był pracownikiem sądowym w Stanisławowie. W 1907 r. Wincenty Tyrankiewicz ukończył Gimnazjum w Stanisławowie. W latach 1907 - 1911 studiował chemię i biologię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a jednocześnie w latach 1909 - 1911 uczęszczał na Studium Wychowania Fizycznego przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Po otrzymaniu absolutorium na Wydziale Filozoficznym kontynuował studia na Wydziale Lekarskim jako stypendysta Uniwersytetu. W tym też czasie pracował w Muzeum Komisji Fizjograficznej przy Akademii Umiejętności w Krakowie. Studia na Wydziale Lekarskim musiał przerwać w 1914 r. na zalecenie lekarza ze względu na zły stan zdrowia.

Po wybuchu I wojny światowej został przydzielony do pracy w szpitalu polowym w Krakowie. To przyczyniło się jednak do dalszego pogorszenia stanu zdrowia, w związku z czym został z tej pracy zwolniony ; uzyskał także całkowite zwolnienie ze służby wojskowej.

Taki stan zdrowia spowodował też konieczność rezygnacji z dalszych studiów medycznych. Pragnął jednak wykształcenie przyrodnicze uzupełnić wiedzą rolniczą, powrócił wiec jeszcze raz do studiów biologicznych w 1917 r., ale tym razem na Wydziale Rolnym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po dwóch latach tych studiów zdał l i II egzamin państwowy. Na tej podstawie otrzymał dyplom nauczyciela chemii, biologii i wychowania fizycznego. Ostatecznie wybrał drogę pracy nauczycielskiej w szkolnictwie odradzającego się państwa polskiego.

Pierwszą pracę w tym zawodzie podjął jeszcze w czasie studiów - w 1912 r. w prywatnej koedukacyjnej szkole Marii Ramultowej w Krakowie. Zetknął się tam z nowoczesnymi metodami nauczania, gdyż w szkole tej, w tym czasie, przeprowadzał pierwsze próby ze swym elementarzem profesor Marian Falski. W szkole Marii Ramultowej Wincenty Tyrankiewicz pracował w charakterze nauczyciela wychowania fizycznego. Prowadził też drużynę harcerska, Były to początki polskiego harcerstwa, organizowanego przez Andrzeja Małkowskiego.

W wyniku częściowej ewakuacji ludności z Krakowa w pierwszej fazie wojny, działalność szkoły została zawieszona, Dalszą pracę nauczycielska podjął po zwolnieniu ze szpitala polowego i po powrocie do zdrowia na powstających wtedy prywatnych kompletach, a następnie - przez kilka miesięcy w roku szkolnym 1915/ 1916 - jako nauczyciel wychowania fizycznego w państwowym Gimnazjum im. Jana Sobieskiego w Krakowie. W tym też czasie -28 czerwca 1916 r. zawarł związek małżeński z Heleną Szafer.

W następnym roku szkolnym został nauczycielem chemii i biologii w prywatnym gimnazjum w Piotrkowie oraz objął funkcje zastępcy dyrektora i kierownictwo internatu Clii tegoż gimnazjum w Zaciszu. W szkole tej zorganizował życie samorządowe młodzieży w formie Samopomocy Szkolnej i Samorządu Internatowego.

Po roku pracy wrócił do Krakowa dla kontynuowania studiów na Wydziale Rolnym, ale nie zaprzestał pracy pedagogicznej, którą w tym czasie prowadził jako nauczyciel chemii i biologii na kursach maturalnych. W 1919 r. wyjechał do Chełma Lubelskiego do pracy w organizującym się tam Seminarium Nauczycielskim. Pracował tam początkowo jako nauczyciel chemii i biologii oraz przedmiotów pedagogicznych, a następnie jako dyrektor. Po trzech latach pobytu w Chełmie przeniósł się w 1922 r. do Ursynowa pod Warszawę, gdzie reaktywowano istniejące jeszcze przed wojną Seminarium Nauczycielskie. Przez pierwszy rok pracował jako nauczyciel przedmiotów pedagogicznych, zastępując jednocześnie chorego dyrektora, a od 1925 do 1937 r. jako dyrektor seminarium. W związku z pełnieniem tej funkcji był też przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej dla nauczycieli szkół powszechnych, brał także udział w pracach warszawskiej Powiatowej Rady Szkolnej.

W 1937 r. po likwidacji Państwowego Męskiego Seminarium Nauczycielskiego w Ursynowie, został przeniesiony na stanowisko nauczyciela Państwowego Gimnazjum im. Joachima Lelewela w Warszawie, z jednoczesnym przydziałem do pracy w Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego, gdzie objął referat spraw budżetowych szkół średnich, ogólnokształcących i seminariów nauczycielskich. Tu pracował przez dwa lata - aż do zwolnienia przez władze okupacyjne w dniu l grudnia 1939 r.

W czasie okupacji hitlerowskiej, po daremnych zabiegach o otrzymanie pracy w szkolnictwie powszechnym w Warszawie, zaczął organizować tajne komplety na terenie Dąbrówki (ówczesnego miejsca zamieszkania - obecnie część Warszawy), a od września 1940 r. został skierowany do organizującego się tajnego nauczania w Goszczynie (powiat grójecki). Zadanie jego polegało na organizacyjnym powiązaniu luźnych kompletów i utworzeniu z nich jednej tajnej szkoły, realizującej pod wspólnym kierownictwem obowiązujące programy nauczania. Po roku zorganizowano były komplety realizujące programy nauczania czterech klas gimnazjalnych i dwóch klas licealnych. Absolwenci gimnazjum jeździli zdawać tajną maturę do Grójca, a absolwenci liceum - do Warszawy. Praca ta była prowadzona do stycznia 1945 r. Z chwilą wyzwolenia tajne komplety przekształciły się w jawne i istniały jeszcze do czerwca 1945 r.

Lata 1945 - 1947 Wincenty Tyrankiewicz w swoim życiorysie przedstawił następująco : "Pod wpływem szeroko wówczas lansowanej idei tworzenia chłopskich gimnazjów, prasy zachęcie i poparciu Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego i miejscowej władzy gminnej zorganizowałem Gimnazjum Gminnej Rady Narodowej w Goszczynie. Dwa lata pracy nad organizacją tego gimnazjum przekonały mnie, że nie ma ono warunków do dalszego, normalnego rozwoju. Starałem się przekonać o tym władze szkolne, a w końcu przedstawiłem kuratorium wniosek o zlikwidowanie gimnazjum, a sam poprosiłem o zgodę na moje przeniesienie się na Ziemie Odzyskane, gdzie zdawało mi się, że będę pożyteczniejszy " Taka więc była motywacja przyjazdu tego doświadczonego, liczącego wtedy już 60 lat pedagoga wraz z małżonką do Bolesławca. Z zachowanej korespondencji wynika, że Bolesławiec został wybrany po rozważeniu kilku ofert, miedzy innymi z : Jeleniej Góry, Lubania Śląskiego, Mławy, Opoczna, Szczytna i Wschowy.

Pod względem formalnym Wincenty Tyrankiewicz został przeniesiony z dniem l września 1947 r. na własną prośbę na stanowisko nauczyciela Państwowego, Gimnazjum w Chojnowie, ale jednocześnie otrzymał płatny urlop ha rok szkolny 1947/1948, celem umożliwienia wykonywania obowiązków nauczycielskich w Powiatowym Gimnazjum i Liceum w Bolesławcu i tu już pozostał na zawsze. Wymieniona wyżej szkoła funkcjonowała już od roku 1946 w budynku obecnej Szkoły Podstawowej nr 3. Brakowało w niej najniezbędniejszego wyposażenia, zmieniały się jej podstawy organizacyjne oraz skład zespołu nauczycielskiego. W pierwszych latach W. Tyrankiewicz obok chemii i biologii uczył także fizyki, astronomii, geologii i nauki o Polsce ; prowadził też bibliotekę szkolną. Pracował Jednocześnie w szkole zawodowej, na kursach wieczorowych i kursach dla wojskowych. W swoim życiorysie napisał później : "Pracy było ponad moje siły i z trudnością; mogłem jej podołać. Z wolna sytuacja na każdym z odcinków poprawiała się. Moje obowiązki z czasem ograniczyły się do nauczania biologii w jednej tylko szkole i prowadzenia biblioteki".

Spośród wielu prac wychowawczych i organizacyjnych wykonywanych przez W. Tyrankiewicza w bolesławieckim okresie życia na szczególną uwagę zasługuje zgromadzenie bogatych zbiorów mineralogicznych i geologicznych (Muzeum Ziemi), przy pomocy których mógł - jak to sam określił - przedstawiać ogólną i podstawową ideę nauk przyrodniczych - Ziemię w przemianach. Wywarł także decydujący wpływ na ukształtowanie życia wewnętrznego szkoły, wykorzystując przy tym wieloletnie próby i doświadczenia pedagogiczno-organizacyjne z pracy nad tworzeniem systemu wychowawczego ursynowskiego seminarium. Jasne określenie i uświadomienie celów pracy szkoły, szczegółowy instruktaż o sposobach ich realizacji, ścisłe rozgraniczenie powinności konkretnych osób i wewnętrznych struktur, eksponowanie potrzeby bliskich, przyjacielskich kontaktów nauczycieli z uczniami - to główne jego części składowe. Zasady pełni i radości życia, wszechstronnego rozwoju, rozumienia młodzieży, życzliwości, łagodności, zaufania oraz konsekwencji, ładu i dyscypliny opartej na osobistym autorytecie pedagoga (a nie na pospolicie rozumianym przymusie) przenikały się w nim nawzajem,

Opowiadał się za uwzględnieniem różnic w zakresie przygotowania młodzieży (specyfika lat powojennych) do nauki szkolnej stwierdzając, że "przy klasyfikacji ucznia można zastosować dwie miary ; bezwzględna i względna, Bezwzględna jest wtedy, kiedy wiadomości ucznia porównujemy z wynikami nauczania jakie podaje z danego przedmiotu program nauczania. Względna zaś stosowana jest wtedy, gdy dostając bardzo zaniedbana klasę, stawia się wymagania na miarę sił ucznia" .

Stopniowe zmniejszanie zakresu obowiązków zawodowych umożliwiało W. Tyrankiewiczowi zajęcie się spisywaniem swych pedagogicznych doświadczeń. Podjął więc kontynuację tych poczynań, które prowadził jeszcze w trakcie pracy w Seminarium w Ursynowie. Wtedy już bowiem był współautorem opracowania dydaktycznego z dziedziny wychowania fizycznego, poświęconego omówieniu ursynowskich doświadczeń, Wychowanie fizyczne potraktowano tu szeroko - nie tylko jako 2 godziny włączone w tygodniowy rozkład lekcji, ale jako przekształcenie organizacji całej pracy szkoły w taki sposób, aby zapewniała prawidłowy rozwój fizyczny i higienę pracy umysłowej młodzieży .

W archiwum Liceum Ogólnokształcącego w Bolesławcu przechowywane są rękopiśmienne teksty W. Tyrankiewicza o pracy pedagogicznej, rozważania o szczęściu, o sztuce i pięknie oraz liczne prace graficzne. W 1960 r. Zarząd Okręgu Związku Nauczycielstwa Polskiego we Wrocławiu przyznał mu nagrodę konkursowa za opracowanie pt. "Moja praca w bibliotece szkolnej w latach 1947-1960". Ponadto na zlecenie Ministerstwa Oświaty był recenzentom wielu podręczników t książek pomocniczych zalecanych do użytku szkolnego. Dwukrotnie odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi - w 1931 r. przez Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskie i w 1956 r. przez Radę Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Pracował zawodowo do końca życia. Zmarł 20 października 1964 r. Pochowany został na cmentarzu w Bolesławcu.






Copyright © 2010-2012

 

giełda narciarska gielda narciarska giełda sprzętu zimowego gielda sprzetu zimowego